“Para” saan?

Narining ko sa isang commercial sa telebisyon nito lang araw ang mga katagang “Hindi ka Pilipino kung hindi ka pa nakakasakay ng jeep!”. Huminto ang mundo ko, napaisip, natulala, hindi sa kung lahat nga ba ng mga Pinoy ay nakasakay ng jeep kung hindi sa isang bagay; at ano naman kaya ito?

Mula noong magkamalay ako at magpasahanggang ngayon kung kailan mas kilala pa ng mga tao sina Angel Locsin at Marian Rivera kaysa kina Julian Felipe at Jose Palma ay napagisip-isip ko ang mga pamamaraan nating mga Pilipino sa pagsakay at pagbaba ng peepney. Ikaw? Inihaba mo na ba ang braso mo at sumigaw ng “Jeepney!” (imbis na “taxi” sa ibang bansa) kapag gusto mong pahintuin ang sasakyan? Paano mo maipaaalam sa drayber na gusto mo ng bumaba maliban sa pagkatok ng kisame ng jeep (kung medyo oldies) , paghila ng tali ng batengteng (Kung tugstupak style) o pagpapatulis ng labi na para bang humahalik ng malakas (PVVVVFFT!)?. Simple lang ang kasagutan, at ito ay ang pagbikas sa mahiwagang salita na “PARA” . Ano tama ba?. Ngunit naisip mo na ba kung ano ang ibig sabihin nito? Ano kamo? Salitang demonyo? Latin? Jejeword? Onomatopoeia?

Isa sa mga maling ginagawa nating mga Pinoy batay sa aking opinion, ay ang malaking pagwawalang bahala sa mga bagay na hindi natin naiintinihan ngunit araw-araw nating ginagamit, sinasabi at nakikita. Isa na rito ang salitang “Para” na ginagamit din nating kung sasabihin natin ang salitang “Parahin mo na”. Gasgas na gasgas ito sa araw–araw nating pamumuhay ngunit tila walang nag abala man lamang na isipin kung ano ang salitang ito.

Batay sa aking pananaliksik gamit ang malawakang survey sa dalawang “Barker” , nakakuha ako ng sapat na datos para mapatunayan ang kaalaman nila sa salitang “Para”.

Lans: “ Kuya excuse ho, san po galling ung salitang “para” kapag bababa ng dyip?”

Barker1: “Ah yun un sa pasaheero kase bababa na, ganon yon!”
(May pumara sa tapat namin)

Barker1: ” Ayan sigurado pumara yan dung!”

Lans: “Ah salamat ho”

Gusto kong isabit yung shorts ni barker1 sa estribo para mahubuan siya ng salawal pero hindi ko ginawa. Inisip ko na lang na mali ang paraan ng pagtatanong ko kaya lumapit ako kay barker2 at ni-“rephrase” ko ang mga salita ko.

Lans: “Boss pwede magtanong?”

Barker2: “Yes please.” (Napa”wow” ako. Naisip kong matinong kausap to.)

Lans: ”Tatanong ko lang sana kung ano ang history noong salitang “Para”, kung san yon galling na salita o kung meron ka na alam na ibang pinagmulan noon kahit konti lang ho.”

Barker2: (Tumawag ng kasama at tinanong) “Pare san nga galing ung salitang “para “ daw, anong salita daw yon? tinatanong sakin nito. (Sabay turo sakin)

Kausap ni barker2: “Malay ko bwisit ka kala ko kung ano! Ahhh Atipolow Sumulong simbahan Montalban San mateo mally! Ss! panorama!””

Barker2: “‘Di namin alam eh, sige ah natatae nako baka mamantot pa dito!” (sabay layas sakin)
Lans: “Cge cge boss salamat na lang”

Ok naman, natuklasan ko naman na mas matapat sila at umaamin kesa sa mga nakaupo sa gobyerno noon(ewan ko lang ngayon). Nawalan ako ng gana sa survey, nagsaliksik ako pero walang solidong paliwanag. Unti-unti ,napagtagpi-tagpi ko ang sagot; Ganito pala. Dulot ng paghahalo-halo ng kultura natin sa Pilipinas, umusbong ang mga salitang galing sa mga impluwensya ng mga banyagang bansa gaya ng “Mesa”,“Bueno”, “Kamusta” atbp. Ang salitang “Para” ay isang salitang Español na kung saan maaring gamitin sa isang pangungusap sa napakaraming kabuluhan. Isa na dito ay ang paggamit nito sa pamamaraan ng pagpapahiwatig ng direksyon ng patutunguhan. Halimbawa na lang ay “Salimos PARA Londres” na ang ibig sabihin ay aalis kami upang pumunta sa London. Ang “Para” sa pangungusap na ito ay kapareho ng “para” sa Pilipinas na ginagamit bilang patungkol sa isang bagay. Maari, ngunit isang makilatis na obserbasyon lamang, na ang salitang “Para” ay humalo na sa wikang Filipino at ginamit na natin bilang pagpapaalam sa drayber kung saan tayo patungo. Maaaring ginamit na rin ito bilang palatandaan at hudyat kung kalian na natin nais bumaba at patigilin ang sasakyan. Sa tingin ko, mas tamang sabihing “Para sa tabi” kaysa payak na “Para” lang dahil kung “Para” lang, isa itong malaking tanong para sa mga nakakaintindi ng salitang ito.

Ngayong alam mo na ang ibig sabihin at patungkol ng salitang “Para”, sana’y nakatulong akong madagdagan ng katiting na kaalaman ang utak mong nagtiyagang bumasa para makaalam at makielam. Papara ka pa ba o hahalik na lang ng pasipsip ng malakas?

Tags: barker, blogging, cozen, dyip, jeepney, ladybug, Para, pinoy dyip, pinoy jeepney